“Sedef hastalığı (psoriasis) bulaşıcı mı?” sorusu, sedefi olan kişinin de yakınlarının da en çok merak ettiği başlıklardan biridir. Çünkü sedef; kızarıklık, pullanma ve bazen kaşıntı ile seyredebilen görünür bir durumdur. Bu da sosyal hayatta “yanlış anlaşılma” ve gereksiz çekingenlik doğurabilir. Net yanıtla başlayalım: Sedef hastalığı bulaşıcı değildir. Yani dokunmakla, aynı ortamda bulunmakla, havuzla veya ortak eşyayla kişiden kişiye “geçen” bir hastalık değildir. Bu yazıda, en sık sorulan soruları pratik ve anlaşılır biçimde ele alacağız.

Sedef neden bulaşıcı değildir?

Sedef, temel olarak bağışıklık sistemiyle ilişkili kronik iltihabi bir cilt hastalığıdır. Bakteri, virüs ya da mantarın doğrudan “bulaştırdığı” bir enfeksiyon gibi çalışmaz.

• Enfeksiyon hastalıkları (ör. mantar, impetigo gibi bakteriyel enfeksiyonlar) mikroorganizma kaynaklıdır ve bazıları temasla yayılabilir

• Sedef ise çoğu kişide genetik yatkınlık, bağışıklık yanıtı ve tetikleyicilerin bir araya gelmesiyle ortaya çıkar. Bu nedenle bulaşma mekanizması yoktur.

Buradaki kritik ayrım şudur: Her kızarık/pullanmalı lezyon sedef değildir. Sedefe benzeyen bazı durumlar bulaşıcı olabilir. Bu yüzden “emin değilim” denilen tabloda muayene önem taşır.

Sedef hastalığı dokunmakla geçer mi?

Hayır. El sıkışma, sarılma, aynı koltukta oturma, aynı ofiste çalışma ile sedef geçmez. Sedefi olan kişinin yakın çevresinin bilmesi gereken en önemli şey: Temasla bulaşma olmadığı için sosyal izolasyon gereksizdir.

Sedef havuzdan bulaşır mı? Havuz/deniz güvenli mi?

Sedef havuzdan bulaşmaz. Sedefi olan biri de havuza girdiğinde “başkasına bulaştırmaz.” Ancak iki pratik nokta vardır:

1. Cilt bariyeri hassas olabilir. Klorlu su bazı kişilerde kuruluk ve hassasiyeti artırabilir. Bu “bulaşma” değildir; kişisel irritasyon olabilir

2. Açık yara/enfeksiyon şüphesi varsa dikkat gerekir. Sedefin kendisi bulaşıcı değildir; fakat ciltte çatlaklar veya ikincil enfeksiyon şüphesi varsa, hem kişinin konforu hem de genel hijyen açısından hekim görüşü almak iyi olur.

Ortak havlu, kıyafet, çarşafla sedef geçer mi?

Hayır. Sedef ortak eşyayla bulaşmaz. Yine de günlük hijyen açısından herkes için geçerli olan genel ilke şudur: Havlu gibi kişisel eşyaların ortak kullanılmaması doğru bir alışkanlıktır. Bu öneri sedef için değil; genel cilt enfeksiyonları ve hijyen içindir.

Sedef cinsel yolla bulaşır mı?

Hayır. Sedef cinsel yolla bulaşan bir hastalık değildir. Burada yaşanan zorluk genellikle bulaşma değil; kişinin kendini kötü hissetmesi veya karşı tarafın yanlış kaygılarıdır. Açık iletişim çoğu zaman kaygıyı azaltır.

“Bulaşıcı değil” ama neden bazen kötüleşiyor?

Sedefin dalgalı seyri “bulaşıcı olma” ile karıştırılmamalıdır. Bazı dönemlerde şikâyetler artabilir. Pek çok kişide alevlenmeyi etkileyebilen başlıklar şunlardır:

• Cilt travması ve tahriş (kaşıma, sert kese, sürtünme)

• Soğuk ve kuru hava dönemleri

• Enfeksiyonlar (özellikle bazı boğaz enfeksiyonları sonrası alevlenme görülebilir)

• Stres ve uyku düzensizliği

• Bazı kişilerde kilo artışı, sigara, alkol gibi yaşam tarzı faktörleri

Bu noktada, Dr. Mehmet İlteber Bahadır’ın klinik yaklaşımında da sık vurgulanan temel çerçeve şudur: Cilt bulguları bazen daha geniş bir inflamasyon dengesinin parçası olabilir. Bu yüzden takipte yalnızca “görünen leke” değil, tetikleyici örüntüler de konuşulur.

Sedef mi, mantar mı? Ne zaman “mutlaka baktırmalıyım?”

Sedefe benzeyen bazı durumlar temasla yayılabilir (özellikle mantar enfeksiyonları). Aşağıdakiler varsa “bulaşıcı olabilir mi?” kaygısını kendi kendine yönetmek yerine muayeneyi tercih etmek daha doğrudur:

• İlk kez ortaya çıkan ve hızla yayılan döküntü

• Şiddetli ağrı, ısı artışı, akıntı/irin, kötü koku

• Ateş, genel durum bozukluğu

• Kasık, ayak parmak arası gibi mantarın daha sık görüldüğü bölgelerde ısrarcı lezyonlar

• Ev içinde benzer kaşıntı/döküntünün birden fazla kişide başlaması (uyuz gibi tablolar için ayırıcı tanı gerekir)

Yakın çevreye nasıl anlatmalı? (Kısa bir cümle önerisi)

Sedefi olan birçok kişi, en çok “açıklama yapma yükü”nden yorulur. Şu kadar basit bir cümle çoğu durumda yeterlidir: “Bu bulaşıcı bir durum değil. Bağışıklık sistemiyle ilişkili, dönem dönem artıp azalabilen kronik bir cilt hastalığı.” Sonuç:

• Sedef hastalığı bulaşıcı değildir.

• Temasla, havuzla, ortak eşya ile geçmez.

• Benzer görünümlü bazı hastalıklar bulaşıcı olabildiği için, “emin değilim” denilen durumda dermatoloji değerlendirmesi önemlidir.

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır. Tanı ve tedavi planı için sizi değerlendiren hekimin görüşü esastır.









#sedef #sedefhastalığı #psoriasis #sedefbulaşıcımı #dermatoloji #ciltbilgilendirme #ciltbakımı #kronikhastalıklar #sağlıklıyaşam #tıbbibilgilendirme